تور مشهد ویژه نوروز و بهار 99 (فروردین+اردیبهشت+خرداد)

تورهای گردشگری

مسافران نوروز و بهار 99 مشهد مقدس دقت داشته باشند که اطلاعات و تصاویر مربوط به هر هتل تور مشهد ویژه نوروز و بهار 99 (فروردین+اردیبهشت+خرداد) در همین صفحه موجود است . عزیزان توجه کنند که قیمت های زیر برای 3 شب تنظیم شده است و در صورت درخواست میتوانند شبهای بیشتری را در مشهد بگذرانند.

[WD_Button id=3735]

ردیفهتلرتبهدو تختهیک تختهکودک بدون تختکودک با تخت
1هتل فرهاد*3460,000575,000360,000465,000
2هتل عرش*3590,0001,030,000360,000360,000
3هتل عماد*4635,000635,000360,000620,000
4هتل جم*4645,000780,000360,000520,000
5هتل سهند*3665,000970,000360,000ندارد
6هتل هاترا*3695,000940,000360,000640,000
7هتل جواهر شرق*3700,000975,000360,000685,000
8هتل منجی*3715,000945,000360,000715,000
9هتل خورشید تابان*4735,000805,000360,000635,000
10هتل پردیسان*5735,000925,000360,000700,000
11هتل تارا*4780,000840,000360,000660,000
12هتل الماس 1*4800,0001,035,000360,000745,000
13هتل بزرگ سی نور*5800,0001,000,000360,000695,000
14هتل کیانا*4820,00082,000360,000660,000
15هتل ایران*4845,0001,030,000360,000755,000
16هتل الماس نوین*4845,0001,165,000360,000830,000
17هتل هما 2 مشهد*5850,0001,155,000360,000765,000
18هتل جواد*4860,0001,105,000360,000615,000
19هتل الماس 2*51,010,0001,535,000360,000820,000
20هتل مدینه الرضا*41,040,0001,360,000360,000890,000
21هتل بین المللی قضرطلایی*51,085,0001,550,000360,000910,000
22هتل بین المللی قضر مشهد*51,140,0001,530,000360,000755,000
23هتل رویال درویشی*51,260,0002,165,000360,000820,000

به مشهد خوش آمدید

هنگام زیارت بارگاه امام رضا گوشه چشمی هم به آثار معماری و هنری آن داشته باشید

آستان ملائک پاسبان

کمتر ایرانی است که دست کم یک بار به زیارت امام رضا (ع) نرفته باشد. سالانه حدود 25 میلیون ایرانی به مشهد می‌روند و به این ترتیب هر سه سال یک بار،‌ معادل کل جمعیت کشور به این شهر سفر می‌كنند. گرچه اینها هدفی جزء توسل به امام و تقرب جستن به پروردگار ندارند اما بارگاه علی بن موسی‌الرضا (ع) علاوه بر فضای معنوی، مجموعه ‌ای است از بزرگ ‌ترین شاهکارهای معماری و هنر ایران در طول 1200 سال گذشته که خود نمودی است از عشق ایرانیان به خاندان پیامبر (ص). در آستان امام رضا (ع) بیش از 50 فضای معماری شامل حرم، رواق‌ها،‌ صحن‌ها، بست‌ها،‌ مساجد، مدارس، آرامگاه‌ها، موزه‌ها و … وجود دارد که تماشای شان شاید روزها و هفته‌ها وقت ببرد. ما از این میان، مهم‌ترین، کهن‌ترین و نفیس‌ترین بخش‌های صحن را در این صفحه معرفی می‌کنیم و یافتن مابقی را به ذهن جست و جو گر شما می‌سپاریم.

صحن عتیق

در میان صحن‌های آستان امام رضا (ع) صحن انقلاب که قبل صحن عتیق یا کهنه خوانده می‌شد، از همه قدیمی‌تر و صد البته دوست داشتنی‌تر است؛ علی‌الخصوص که چند نماد بزرگ حرم یعنی گنبد طلا، گلدسته طلا، و نقاره خانه در این صحن یا مشرف به آن قرار دارند. شالوده صحن عتیق به دستور «امیر علیشیر نوایی» وزیر دانشمند و فرهنگ پرور «سلطان حسین بایقرا» از شاهان سلسله تیموری پی ریزی شد و حدود 150 سال بعد به وسیله شاه عباس صفوی گسترش یافت. آنچه امیر علیشیر ساخت، ‌عبارت بود از ایوان جنوبی و محوطه سحن و بناهایی در بخش غربی آن اما شاه عباس، صحن را با افزودن دو ایوان متقارن در شرق و غرب و یک ایوان در شمال به شکل کنونی در آورد.

1-    ایوان طلا

ایوان جنوبی که «ایوان طلا» یا «ایوان نادری» خوانده می‌شود،‌ با بلندای 4/21 متر یادگار امیر علیشیر نوایی است. این ایوان در زمان شاه طهماسب صفوی تذهیب شد و سپس در سال 1146 ه‍.ق به دستور نادرشاه طلاکاری شد. کتیبه‌های این ایوان به وسیله «محمدرضا امامی» خوشنویس بزرگ عصر صفوی و به سال 1085 ه‍.ق نگاشته شده‌‌اند و این مربوط به زمانی است که بسیاری از ساختمان‌های آستان در زلزله مهیب مشهد آسیب دیدند و به دستور شاه سلیمان صفوی مرمت شدند.

2-    مناره‌های طلا

مناره کنار گنبد طلا با 5/40 متر ارتفاع از کف صحن، احتمالا از ساخته‌های دوره غزنویان یا سلجوقیان است. این مناره یک بار در زمان شاه طهماسب اول صفوی و بار دیگر به وسیله نادرشاه افشار طلاکاری شده است. دومی مناره طلا که بر فراز ایوان شمالی قرار دارد، در سال 1136 ه‍ق. به دستور نادرشاه بنا شده است.

3-  ایوان عباسی

ایوان شمالی که معروف به ایوان عباسی است با 50/22 متر ارتفاع در زمان شاه عباس اول صفوی ساخته و در دوره‌های مختلف تزیینات و کتیبه‌هایی بدان افزوده شده است. آرامگاه امیر علیشیرنوایی، بنیان گذار صحن عتیق در این ایوان قرار دارد.

4-   ایوان ساعت

ایوان غربی با 10/24 متر ارتفاع به ایوان ساعت معروف است و کتیبه زیر طاق آن به خط ثلث «علیرضا عباسی» خوشنویس بزرگ عصر صفوی نگاشته شده است. این ایوان در سال 1130 ه‍.ق بر اثر گلوله باران روس‌ها آسیب فراوانی دید. جای برخی گلوله‌‌های توپ را به یادگار این فاجعه روی کاشی مشخص کرده‌اند که البته تشخیص آن کار دشواری است.

5-   ساعت

ساعتی که در بالا ایوان غربی قرار گرفته،‌ در سال 1336 ه‍.ش نصب شده است. گویا فردی که این ساعت را به آستان قدس هدیه کرده، بیماری سخت و لاعلاجی داشته و هدیه ساعت به بارگاه امام رضا (ع) نذر شفای بیماری‌اش بوده است.

6-   حجره‌ها

در صحن عتیق ، 80 حجره و غرفه وجود دارد؛ 40 ایوان و حجره در طبقه هم کف و 40 غرفه و حجره در طبقه دوم. این حجره‌ها ابتدا برای استراحت و اسکان زائران بنا شدند اما بعدها به دست افراد سود جو بدل به مغازه شدند و صحن عتیق را به شکل بازار در آوردند! برای دفن اموات به خانواده‌های سرشناس و پولدار واگذار شدند. آن گاه به صاحبان ثروتمند خود نیز وفا نکردند و در اختیار تشکیلات آستان قدس قرار گرفتند.

7-   ایوان نقاره‌خانه

ایوان شرقی صحن عتیق با 26 متر ارتفاع همان ایوانی است که نقاره‌خانه را بر فرازش بنا کرده‌اند. این ایوان از دوره شاه عباس تاکنون بارها مرمت شده و در بر دارند تزیینات و کتیبه‌هایی از دوره قاجار و پهلوی است.

8-  نقاره‌خانه

بنای نقاره‌خانه فعلی از کارهای دوره پهلوی و مشتمل بر دو طبقه است. در طبقه زیرین طبل و شیپور و لوازم دیگر را نگهداری می‌كنند و در طبقه دوم نقاره می‌زنند. گفته می‌شود نقاره‌زنی در حرم امام رضا (ع) از دوره تیموری، یعنی از حدود 600 سال پیش رسم شد.

9-   سقاخانه اسمال طلا

این سقا‌خانه زیبا به امر نادرشاه افشار به وسیله شخصی به نام اسماعیل طلایی ساخته شد و نام خود را نه از دستور دهنده که از سازنده گرفت. سنگاب مرمر و شش ضلعی سقا‌خانه را از هرات به مشهد آورده‌اند. گفته‌اند نادرشاه برای این کار مسابقه گذاشت. حداکثر زمان حمل سنگاب 12 روز تعیین شد اما داوطلب این مسابه یک نفره، سنگاب را در مدت 9 روز با طی 360 کیلومتر راه به مشهد آورد. سقا‌خانه اسماعیل طلایی که به مرور زمان فرسوده شده بود، در سال 1345 ه‍.ش خراب و از نو به شکل کنونی ساخته شد.

10-    حرم مطهر

وقتی از حرم سخن گفته می‌شود، معمولا تمام بناهای آستان امام رضا (ع)‌ به ذهن می‌آید، در حالی که به معنای دقیق کلمه، حرم فقط همان محوطه‌ای است که ضریح امام در آن قرار دارد؛ یعنی محدوده زیر گنبد طلا.

پیشینه حرم اما مرضا به 10 سال پیش از شهادت آن حضرت باز می‌گردد، در این سال (193 ه‍.ق) هارون‌الرشید از بغداد به خراسان آمد و در قریه سناباد توس (مشهد فعلی) مرد. جنازه او را در باغی که از آن حمید بن قحطبه حاکم خراسان بود،‌ دفن کردند و بقعه ‌ای بر گورش ساختند. 10 سال بعد امام رضا (ع) که همراه مامون عباسی از خراسان به بغداد می‌رفت، در این باغ اتراق کرد و توسط مامون به شهادت رسید. پیکر امام را در بقعه هارون‌الرشید و در بالای گور او دفن کردند.

11-    ضریح

ضریحی که قبر امام را در بر گرفته، پنجمین ضریحی است که تاکنون در این مکان نصب شده است. این ضریح با طراحی استاد «محمود فرشچیان» و اجرای استاد «خدادادزاده اصفهانی» در مدت هفت سال ساخته شده است و با 12 تن وزن، ساختاری از چوب و آهن و روکشی از طلا و نقره دارد. روی دو کتیبه طلایی آن سوره‌های «انسان» و «یس» به خط استاد «موحد» نوشته شده و سایر خطوط آن نیز در بردارنده آیات و اسماء الهی است. استاد فرشچیان در طراحی نقوش ضریح از گل‌های پنج و هشت پر استفاده کرده که نمادی است از «خمسه طیبه» و «هشتمین حجت خدا». همچنین نقش گل آفتابگردان بر ضریح اشاره دارد به لقب «شمس‌الشموس» که از القاب امام رضا (ع) است.

12-   درون و زیر ضریح

مدفن واقعی امام رضا (ع) در سردابی است که زیر ضریح قرار دارد. این سرداب مربع شکل که ابعادش به دو متر و 30 سانتی‌متر می‌رسد، هیچ روزنه‌ای به بیرون ندارد و تنها ورودی آن دریچه‌ای است که داخل ضریح و پایین پای امام قرار گرفته است. دیوار سرداب، ساده و خشتی است و روی قبر امام سنگ مرمر قرار دارد که روی  آن نوشته‌اند: «بسم الله الرحمن الرحیم دفن فی هذالبلد الامین». قدیمی‌ترین سنگ مزار امام که تاریخ 516 ه‍.ق را دارد و اکنون در موزه مرکزی آستان قدس نگهداری می‌شود،‌ در سال 1311 ه‍. ش در همین سرداب کشف شد. بالای سرداب نیز سنگی بر مضجع امام نهاده‌اند که اصطلاحاً به آن صدوق می‌گویند. صدوق فعلی که در سال‌های اخیر نصب شده، از سنگ مرمر یکپارچه است ورودی آن آیاتی از قرآن کریم را حجاری کرده‌اند.

13-  ازاره

اگر به پایین دیواره‌های حرم نگاه، می بینید که سراسر پوشیده از کاشی‌های آبی رنگ و بسیار قدیمی است. این کاشی‌ها بین 800 تا 900 سال قدمت دارند و از بهترین نفایس حرم رضوی به شمار می‌روند. آن بخش از کاشی ‌ها که اشکال هشت گوش دارند، معروف هستند به «کاشی‌های سنجری» و تاریخ نصبشان باز می‌گردد به دوره سلجوقی. روی برخی از آنها نام تعدادی از بانیان ساختمان روضه رضوی درج شده و روی بقیه –تا آنجا که کارشناسان خوانده‌اند- 531 حدیث با خطوط بسیار ریز نوشته شده است. بالای کاشی‌های هشت گوش کتیبه‌ای حاوی سوره «واقعه» به چشم می‌خورد و بالای آن کتیبه کاشی بسیار نفیس و برجسته‌ای قرار دارد که از کارهای سال 612 (دوره خوارزمشاهیان) و در بردارنده سوره «انسان» است.

14-  از ازاره تا کتیبه آینه

در فاصله میان ازاره تا آینه کاری حرم ر قسمت بالا سر، نخست کتیبه‌ای سنگی حاوی قصیده‌ای در مدح امام رضا (ع) به چشم می‌خورد. بالای این کتیبه تا آینه کاری، پوشیده از کاشی‌های رنگارنگ است که از آثار دوره پهلوی به شمار می‌‌روند.

15-  کتیبه علیرضا عباسی            

 بالای دیواره حرم یعنی از جایی که حفره گنبد شروع می‌شود،‌کتیبه‌ای از آینه روی زمینه‌ای زرد، زینت بخش حرم است که بر آن سوره «جمعه» با خط ثلث «علیرضا عباسی» خوشنویس معروف دوره صفویه نوشته شده است. علیرضا عباسی همان کسی است که کتیبه‌های مسجد جامع عباسی و مسجد شیخ‌لطف‌الله اصفهان را نوشته است.

16-   نفایس حرم

وقتی به دیواره‌های حرم نگاه می‌کنید،‌ در چهار طرف، قاب‌هایی را می‌بینید که در آنها اشیای نفیسی مانند شمشیر و خنجر مرصع، تاج مکلل به الماس، گوشواره‌های طلا و مرواریدنشان، سینه ریز الماس، انگشتر برلیان و شمسه مزین به الماس قرار داده شده است. این اشیا از طرف شاهان و صاحب منصبان بزرگ به آستان امام رضا (ع) هدیه شده و برای تزیین حرم در این قاب‌های شیشه‌ای جای گرفته‌اند.

17-  گنبد

حرم امام رضا (ع) در واقع دو گنبد دارد یا به عبارت دیگر،‌ گنبد آن از نوع دو پوشش است. یکی گنبد زیرین است که شاید حدود هزار سال از ساخت آن می‌گذرد و از کف حرم تا زیر سقف 8/18 متر ارتفاع دارد. دیگری گنبدی است که روی این گنبد قرار داده شده و از آثار دوره «شاه عباس اول صفوی» است. این گنبد همان گنبد طلاست که از بیرون حرم دیده می‌شود و از کف حرم 20/31 متر ارتفاع دارد. شاه عباس وقتی در سال 1009 ه‍.ق پیاده از اصفهان به مشهد رفت، این گنبد را بر افراشت و با 777 خشت طلایی زینت داد.

کتیبه دور گنبد به خط علیرضا عباسی، خوشنویس بزرگ عصر صفوی است که چگونگی ساخت جداره بیرونی گنبد و طلاکاری آن را شرح داده است.

گنبد طلا در پایان دوره صفویه بر اثر زلزله آسیب دید و شاه سلیمان به مرمت آن همت گمارد. زیر کتیبه نواری شکل علیرضا عباسی، چهار کتیبه ترنج مانند دیده می‌شود که چگونگی این بازسازی را شرح می‌دهند. این کتیبه‌ها در بردارنده تاریخ 1080 ه‍.ق هستند.

—————-

 

گزینه هایی برای یک گردش نیم روزی در اطراف پایتخت معنوی ایران
باغ و راغ های مشهد
ندا حبیب اله
در صفحه ایرانگردی هفته گذشته به معرفی جاذبه های گردشگری مشهد پرداختیم؛ البته به جز مجموعه آستان قدس رضوی که آن را پیش تر در ماه مبارک رمضان معرفی کرده بودیم. اکنون در این صفحه سراغ دیدنی هایی می رویم که پیرامون شهر مشهد و به فاصله کمی از آن قرار دارند و شما می توانید با خروج از شهر در مدت یک روز یا حتی یک نیم روز آنها را ببینید. در اطراف مشهد گردشگاه ها یا به قول معروف ییلاقات زیادی وجود دارد که اگر وقت و حوصله و امکانات مسافران اجازه دهد، در جای خود بسیار دیدنی و فرح انگیزند. همچنین ناحیه توس و آرامگاه فردوسی در فاصله کمی از شهر قرار گرفته اند و هرساله میلیون ها نفر از مسافران مشهد و زائران امام رضا (ع) را به سوی خود می کشانند.
راه و چاه سفر
اگر با خودرو شخصی به مشهد رفته اید، ‌راه گردشگاه های اطراف شهر کاملأ مشخص است. شهروندان مشهدی و خصوصأ رانندگان تاکسی و اتوبوس بهترین افراد برای پرس وجو هستند اما اگر خودروی شخصی در اختیارتان نیست و می خواهید با هزینه کم به این مناطق بروید، در میدان شهدای مشهد اتوبوس های شرکت واحد از صبح تا شام مسافران را میان مشهد و شاندیز و طرقبه جابه جا می کنند. تاکسی ها نیز در همه جای شهر حاضرند تا شما را به این مناطق ببرند و حتی می توانند منتظر شوند که کارتان را انجام دهید و به شهر برگردید. پاتوق بسیاری از این تاکسی ها در فلکه آب، روبه روی بازار رضاست. شماره تاکسی تلفنی مشهد 1829 است. اولأ غیر از تاکسی از خودروهای کرایه ای شخصی استفاده نکنید تا امنیت بیشتری داشته باشید و ثانیأ قبل از عزیمت به محل، مبلغ کرایه را طی کنید. معمولأ کرایه را به دو صورت حساب می کنند: یا ساعتی و یا بوسیله تاکسی متر (تاکسی متر در مشهد یک وسیله پرکاربرد است و مثل تاکسی های تهران جنبه دکوری و تفننی ندارد!) اینکه کدام راه برایتان ارزان تر درمی آید، به ضریب هوشی و قدرت محاسبه خودتان بستگی دارد.، اما این نکته جالب: مطابق یک رسم معمول،‌ وقتی راننده-های تاکسی مسافری را به رستوران شاندیز می برند، غذا را میهمان رستوران دار هستند. پس دل تان شور ناهار یا شام راننده و معطل شدن او برای غذا خوردن شما را نزند. در ضمن طرقبه و شاندیز و توس فاصله زیادی از هم ندارند و می توان هر سه را در یک روز (صبح تا غروب) دید. در صورتی که قصد دیدن هر سه را دارید، گرفتن یک تاکسی دربست به منزله صرفه جویی در وقت و هزینه شماست.
توس؛ مجموعه ای از تاریخ و فرهنگ

توس یا طوس یکی از کانون های بزرگ فرهنگ و تمدن ایران در دوران پس از اسلام است و مردان بزرگی چون حکیم ابوالقاسم فردوسی، امام محمد غزالی، خواجه نظام الملک توسی و … از آن برخاسته و منشأ خدمات بزرگی به فرهنگ ایران شده اند. این ناحیه اما، در سده هفتم هجری قمری بر اثر حمله مغولان آسیب زیادی دید و به تدریج اهمیت خود را به نفع مشهد از دست داد. امروزه توس مجموعه ای شامل سه روستاست که چند بنای تاریخی و از همه مهم تر آرامگاه فردوسی را در خود جای داده است. در ادامه به معرفی این آثار می پردازیم:
1. آرامگاه فردوسی
حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی احیا کننده ی زبان فارسی و بزرگ ترین حماسه سرا در تاریخ ایران است. با این حال جای مزار او تا صد سال پیش نامعلوم بود و این خود داستانی شنیدنی دارد: وقتی فردوسی حدود سال های 411 تا 416 ه ق درگذشت، یکی از عالمان متعصب توس به این علت که فردوسی شیعه مذهب بود،‌ نگذاشت که پیکر او را در گورستان عمومی توس دفن کنند. ناگزیر او را در گوشه ای از باغ خودش دفن کردند. به تدریج در دهه ها و سده های بعد این باغ از میان رفت و نشانه های مزار فردوسی از انظار پنهان شد. تا اینکه در سال 1305 خورشیدی انجمن آثار ملی ایران تصمیم گرفت مزار فردوسی را بیابد و آرامگاهی در خور شأن این حماسه سرای بزرگ بر مزارش برپا کند. پس از تحقیقات بسیار معلوم شد باغی که متعلق به حاج میرزا محمد قائم مقام التولیه قائم مقام وقت تولیت آستان قدس رضوی است، درست در جای همان باغ فردوسی قرار دارد. با کاوش در این باغ، تختگاهی به طول شش متر و عرض پنج متر کشف شد که وقتی آن را شکافتند آرامگاه فردوسی هویدا شد. به این ترتیب، صاحب باغ، آن را به انجمن آثار ملی بخشید و کار ساخت آرامگاهی باشکوه بر مزار فردوسی آغاز شد. این آرامگاه که طرح آن را استاد «کریم طاهرزاده» داده است، استاد حسین لرزاده نیز نقش مهمی در انجام عملیات معماری آرامگاه داشت و شبیه آرامگاه کوروش در پاسارگاد ساخته شده زیرا انجمن آثار ملی معتقد بود که خدمات فردوسی به ایران کمتر از خدمات کوروش نیست.
به هر روی آرامگاه فردوسی در سال 1313 خورشیدی افتتاح شد و بعدها در سال 1347 به طوراساسی مورد مرمت قرار گرفت و باغ وسیعی به سبک چهارباغ ایرانی در اطرافش ایجاد شد. این طرح نیز از آن هوشنگ سیحون است. اکنون مجموعه آرامگاه فردوسی علاوه بر ساختمان شکوهمند آرامگاه شامل موزه توس، کتابخانه، و بخشی از برج و باروی قدیمی توس است. اگر مایلید با تاریخ توس و دوران زندگی فردوسی آشنایی بیشتری پیدا کنید، توصیه می کنیم که دیدن موزه توس را از دست ندهید. در باغ آرامگاه فردوسی همه نوع امکانات رفاهی و خدماتی چون رستوران، عکاسی، غرفه فروش محصولات فرهنگی، نمازخانه، سرویس بهداشتی و … فراهم آمده و ایستگاه کالسکه سواری نیز مقابل در ورودی برپاست.
2. آرامگاه اخوان ثالث
در سمت چپ آرامگاه فردوسی و نزدیک به ساختمان موزه توس، یکی از بزرگ ترین شاعران معاصر و نام-آوران شعر نو پارسی به خاک سپرده شده است. او کسی نیست جز مهدی اخوان ثالث متخلص به امید. مزار او چیزی بیش از یک سنگ ساده ندارد؛ اما ارج و قربش نزد همه مردم ایران خصوصا دوستداران شعر پارسی در شرح وصف نمی گنجد. اخوان ثالث خالق آثار جاودانه ای چون «زمستان» و «تو را ای کهن بوم و بر دوست می دارم» است.
3. هارونیه:
از معدود آثار تاریخی توس که از گزند حوادث ایام جان به در برده و بر خلاف بقیه آثار تقریبأ سالم مانده، بنای معروف به هارونیه یا زندان هارون است. در گذشته مردم چنین می پنداشتند که این بنای سترگ، زندان هارون الرشید خلیفه عباسی بوده است اما چنین نیست. زیرا این بنا دست کم 400 سال پس از دوره هارون و احتمالأ در دوره سلجوقیان ساخته شده است؛ یعنی حوالی قرن پنجم و ششم هجری. باستان شناسان و پژوهشگران تاریخ در بررسی های خود به این نتیجه رسیده اند که هارونیه بخشی از یک مجموعه بزرگ شامل مسجد، مدرسه و خانقاه بوده که بر اثر عوامل طبیعی یا انسانی از میان رفته اند و فقط این یکی که احتمالأ خانقاه بوده، برجای مانده است؛ خصوصأ که در اطراف آن بقایای یک مسجد یا مدرسه نیز کشف شده است. درون بنا، موزه کوچکی هم از سنگ نوشته های قدیمی برپا کرده اند که در جای خود دیدنی است. هارونیه بعد از آرامگاه فردوسی، بیشترین بازدیدکننده را دارد.
4. ویرانه های برج و باروی توس:
توس هم در زمان آبادی مثل خیلی از شهرهای قدیمی ایران برج و بارو، خندق و دژی استوار (محل استقرار حاکم شهر) داشت که حالا بقایای آن در گوشه و کنار آن ناحیه به چشم می خورد و گفتیم که بخشی از آن نیز در باغ آرامگاه فردوسی قرار دارد. اما بخش بزرگ تر و مهم تر در سمت چپ بلوار روبروی آرامگاه فردوسی، یعنی حد فاصل آرامگاه و هارونیه جای گرفته است. اگر علاقمند به تاریخ و باستان شناسی هستید، دیدن این محوطه را به شما توصیه می کنیم و اگر نیستید، بهتر است که به دیدن آرامگاه فردوسی و هارونیه بسنده کنید.
5. برج اخنگان:
برج اخنگان یک برج آرامگاهی 500 ساله است که در شرق توس و بر سر راه روستای «پاژ» (زادگاه فردوسی) قرار گرفته است. این برج زیبا که 18 متر ارتفاع دارد، احتمالأ محل دفن «گوهر تاج آغا» خواهر «گوهر شاد خاتون» بانی مسجد گوهرشاد مشهد است و مردم محلی به آن «گور دختر هندی» می گویند. دیدن این بنا نیز بیشتر به درد کسانی می خورد که یا تاریخ را خیلی دوست دارند یا معماری ایرانی را و یا هر دو را!
دو زیارتگاه به نام دو خواجه
بیرون از شهر مشهد دو زیارتگاه قدیمی وجود دارد که بسیار مورد توجه زایران امام رضا (ع) است. نخستین آنها مزار خواجه اباصلت از یاران نزدیک امام هشتم و از متکلمان و محدثان بزرگ شیعه است که در 12 کیلومتری جنوب شرقی مشهد و در مسیر جاده فریمان قرار گرفته است. زیارتگاه دوم مشهور به خواجه مراد نیز، مقبره «هرثمه ابن اعین» از سرداران بزرگ هارون الرشید عباسی است که همزمان با سفر امام رضا (ع) به خراسان در شمار یاران و ارادتمندان ایشان درآمد و تا زمان شهادت امام، مرید ایشان بود. طبق برخی روایات، او درباره نحوه شهادت امام به دست مأمون عباسی (فرزند هارون الرشید) دست به افشاگری زد و به همین سبب به دستور خلیفه کشته شد. مزار او در 15 کیلومتری جنوب شرقی مشهد، درون دره ای زیبا قرار گرفته و در فصل برداشت محصول، زیارتگاه کشاورزان خراسانی است.
شاندیز؛ پایتخت شیشلیک ایران
شاندیز نام شهری است در 18 کیلومتری غرب مشهد که به خاطر رستوران ها و کباب هایش در تمام ایران معروف است. چندان که در بسیاری از شهرهای ایران رستوران هایی به نام شاندیز وجود دارد. این شهر بسیار خوش آب و هوا و دارای باغ ها و چنارستان های فراوان است. این باغ ها به خاطر رستوران های بزرگی که در سایه سار درختان و کنار نهرها و حوض هایشان دایر شده، شهرت زیادی دارند و هرساله انبوهی از مسافران مشهد را به سوی خود می کشانند. رستوران های شاندیز بهترین نوع کباب را به مشتریان خود عرضه می کنند و خصوصأ «شیشلیک» آنها معروف و مثال زدنی است. این رستوران ها علاوه بر باغ و بوستان، فضاهای سرپوشیده و گاه مجلل نیز دارند و بدین سبب در فصل زمستان یا به هنگام بارندگی قابل استفاده اند. همگی نیز در رقابت با یکدیگر غذاهای مطبوعی را تدارک می بینند.
شاندیز افزون بر آب و هوای لطیف و کباب های لذیذ، به خاطر تولید و عرضه صنایع دستی نیز شهرت دارد. در میانه خیابان اصلی شاندیز، میدانی به نام میدان جانباز به چشم می خورد که فروشگاه های صنایع دستی در اطراف آن جای گرفته اند. این فروشگاه ها محصولات متنوعی مانند گلیم،‌ نمد، جاجیم، پوست، پوستین و صنایع چوبی را عرضه می کنند که هم مرغوب اند و هم به نسبت جاهای دیگر ارزان. در ضمن، بورس مبل فروشی مشهد در امتداد جاده مشهد به شاندیز قرار دارد اما گمان نکنیم که شما بخواهید از این شهر مبل و میز ناهارخوری سوغات بیاورید.
طرقبه، عنبران،جاغرق؛ سه قلوهای ییلاقی
طرقبه نیز جایی است شبیه شاندیز، یعنی خوش آب و هوا و پر از رستوران هایی که اغلب آنها میان باغ ها و باغچه های باصفا قرار گرفته اند؛ با این تفاوت که طرقبه بزرگ تر از شاندیز و نزدیک تر به مشهد است و در 16 کیلومتری غرب آن جای گرفته است. طرقبه یک بازار بزرگ به نام «بازار بین المللی بعثت»‌ هم دارد که در آن کالاهای متنوعی مانند سوغات مشهد، خشکبار، ‌صنایع دستی (حصیر، گلیم، جاجیم، چرم، پوست، خز)، پوشاک، کیف و کفش، و محصولات آرایشی و بهداشتی به فروش می رسد. همچنین در ابتدای جاده طرقبه، هتل طرقبه جای گرفته که در زمره بزرگ ترین و مجلل ترین هتل های مشهد است و اگر بخواهید از شلوغی و دود و دم شهر دور باشید، می توانید در آنجا اتراق کنید. عنبران و جاغرق نیز که باغ های زیبا و رستوران های زیاد دارند، در امتداد طرقبه قرار گرفته اند؛ یعنی اگر همان راهی را که شما را به طرقبه می رساند ادامه دهید، چند کیلومتر جلوتر ابتدا به عنبران می رسید و سپس به جاغرق. البته قصد نداریم کار و کاسبی رستوران های عنبران و جاغرق را کساد کنیم؛ اما باید بگوییم این دو هیچ چیزی ندارند که طرقبه نداشته باشد. بنابراین برای جلو رفتن خیلی وسوسه نشوید. فقط اگر دیدید رستوران های طرقبه زیادی شلوغ است، بدانید که عنبران و جاغرق انتظار شما را می کشند! ضمن این که طبیعت عنبران و جاغرق نیز بسیار زیبا و تا حدی بکرتر از طرقبه است.
همه راه ها به پارک طرق ختم می شوند
طرق (بر وزن شتر) به معنای راههاست. در 10 کیلومتری جنوب مشهد جایی به نام طرق قرار دارد که در گذشته بسیاری از راههای ورودی شهر بدان جا ختم می شد و بدین مناسبت آن را طرق خوانده اند. اکنون در اینجا پارک جنگلی طرق با یک میلیون و 800 هزار متر مربع مساحت قرار دارد که جای مناسبی برای کمپینگ و استراحت بوده و برخی امکانات تفریحی نیز درون آن ایجاد شده است. راستش را بخواهید، این پارک جنگلی برای کسانی که در مشهد اقامت دارند و می خواهند چند ساعتی را به خارج از شهر بروند، آنقدرها جالب نیست و بهتر است که به گزینه هایی چون طرقبه و شاندیز و توس فکر کنند. اما اگر کسی بخواهد خود را از پول هتل و مسافرخانه معاف کند و در جایی باصفا چادر بزند، پارک طرق یکی از گزینه هاست. برای رفتن به تفرجگاه جنگلی طرق باید به انتهای خیابان امام رضا بروید و سپس از طریق بزرگراه آسیایی (شهید موسی کلانتری) به پارک طرق دسترسی پیدا کنید.
بند «گلستان»؛ شاید گلستان، شاید بیابان!
سد یا بند گلستان در غرب مشهد بر سر راه طرقبه قرار گرفته و فاصله آن با شهر حدود 12 کیلومتر است. این سد که 500 سال قدمت دارد به فرمان «ابوسعید گورکانی»، نواده تیمور لنگ ساخته شده است اما کسانی که به بند گلستان می روند، بیشتر طالب چشم اندازهای طبیعی و امکانات تفریحی آن هستند تا دیدن یک اثر تاریخی. نمی دانیم الان که این سطور را می نویسیم، دریاچه بند گلستان آب دارد یا این که بر اثر خشکسالی به سرنوشت دریاچه ارومیه و هامون و پریشان و … دچار شده، اما اگر به اندازه کافی آب داشته باشد، جای خوبی برای قایق سواری است. همچنین در اطراف دریاچه امکاناتی چون رستوران، کافی شاپ و پارک کوچک بازی برای بچه ها به چشم می خورد، ضمن آن که کنار رودخانه منتهی به دریاچه نیز آلاچیق هایی برای اتراق گردشگران وجود دارد. بنابراین پیشنهاد می کنیم قبل از عزیمت به این منطقه درباره وضعیت آب دریاچه از افراد محلی (مثلأ تاکسی های خطی طرقبه) پرس و جو کنید. برای رسیدن به بند گلستان باید به انتهای بزرگراه وکیل آباد مشهد بروید و وارد جاده طرقبه بشوید. در سمت چپ جاده و در فاصله چهار کیلومتری طرقبه، بند گلستان منتظر قدوم شماست.
گردشگاه های دیگر
چنان که پیش تر گفتیم، در اطراف مشهد گردشگاه های زیادی وجود دارد که دیدن شان برای همه گردشگران ممکن نیست، اما برای آنکه چیزی را از قلم نینداخته باشیم، فهرستی از آنها را برایتان می گوییم:
1. چشمه گیلاس در 47 کیلومتری شمال غربی مشهد
2. زشک در 50 کیلومتری غرب مشهد و در امتداد راه شاندیز
3. روستای کنگ در 49 کیلومتری غرب مشهد
4. دره و آبشار اخلمد (=اخلومد) در 84 کیلومتری شمال غرب مشهد و در مسیر جاده قوچان
5. چشمه سبز در 60 کیلومتری شمال غرب مشهد
6. روستا، سد و غار کارده در 42 کیلومتری شمال مشهد
7. سد طرق در 25 کیلومتری جنوب مشهد