یک گوش شنوا

کلاب تندرستی

اوتیت میانی التهاب در گوش میانی (ناحیهی پشت پردهی گوش) است که معمولا با ترشح مایع در آن ناحیه همراه است. این مایع ممکن است عفونی باشد یا عفونی نباشد. علائم، شدت، میزان تکرارپذیری و طول مدت این بیماری متفاوت است. ممکن است از مایع غیرعفونی، روشن و رقیق بدون درد و تب و کمی کاهش شنوایی همراه باشد یا این که حمله های تکرار شوندهی کودک همراه با مایع چسبندهی غلیظ در گوش و همچنین کم شنوایی دائمی متغیر باشد. دکتر یعقوبلو می گوید: در حقیقت اوتیت میانی، شایع ترین علت کم شنوایی در کودکان خردسال است. اوتیت میانی غالبا در کودکان ایجاد می شود و می توان گفت که این نوع بیماری پس از سرماخوردگی معمولی، دومین بیماری شایع کودکان پیش دبستانی است. آمارها نشان میدهد که ۵۰درصد کودکان – تا سن یک سالگی حداقل یک بار دچار این بیماری شده اند و ۳۵ درصد کودکان در سنین بین یک تا سه سالگی دوره های تکرار شونده ای از اوتیت میانی را تجربه کرده اند. آمار دیگری نشان می دهد که کودکان محصل سالیانه پنج میلیون روز تحصیلی را به دلیل ابتلابه این بیماری از دست می دهند. اما چرا این بیماری سراغ کودکان می آید؟ در پاسخ به این سئوال دکتر یعقوبلو می گوید: شیپور استاش، مجرایی است که از یک سو به گوش میانی و از سوی دیگر به پشت حلق راه دارد.این مجرا در کودکان، کوچکتر و نسبتا افقی تر از بزرگسالان است. از این رواین مجرا در شرایطی نظیر عفونتهاو لوزه ی سوم بزرگ، به سادگی بسته می شود و تا زمانی که کودک بزرگتر نشود و زاویه و اندازهی شیپور استاش تغییر نکند، کودک نسبت به اوتیت میانی آسیب پذیرتر از افراد بزرگسال خواهد بود.

روشی برای تشخیص

دکتر یوسف یعقوبلو می گوید:کاهش شنوایی هدایتی ۳۰ تا ۴۰ درصد باعث آسیب به شنوایی می شود. از آن جایی که کودکان گفتار و زبان را از طریق گوش دادن به صحبت های دیگران می آموزند سال های اولیه ی زندگی برای رشد گفتار و زبان آنها بسیار مهم و حیاتی است. به همین خاطر اگر کاهش شنوایی وجود داشته باشد کودک نمی تواند تجربیات مناسبی برای یادگیری زبان داشته باشد. متاسفانه اوتیت میانی بدون عفونت شرایط بدتری را فراهم می کند زیرا علایمی مانند درد و تب راندارد بنابراین هفته ها و ماهها ممکن است که کودک اوتیت داشته باشد ولی والدین متوجه نشوند و متاسفانه در طول این مدت ممکن است کودک برخی از امکانات گفتاری را از دست بدهد و رشد گفتار و زبان او به طور جدی تحت تاثیر قرار گیرد. از طرف دیگر این نوع کم شنوایی می تواند در کودکان محصل مشکلاتی جدی ایجاد کند. دانش آموزان بدشنوا یا کم شنوا معمولا در کلاس درس با مشکل توجه و گوش دادن روبه رو هستند و دچار ضعف آموزشی و تحصیلی میشوند. بدشنوایی می تواند با اختلالات یادگیری، خواندن، تلفظ، تولید، مشکل در اجرای دستورات کلامی، ونقص توجه و حواس پرتی در ارتباط باشد. اما نگران نباشید. علائم دیگری هست که حاکی از وجود مایع مزمن یا تکرار شونده در گوش کودک شماست. این عوامل عبارت اند از بی توجهی، بلند کردن غیرمعمول صدای رادیو و تلویزیون، عدم توانایی در تشخیص جهت اصوات، بی حالی و بی توجهی، تندخویی بی دلیل، کشیدن و خاراندن گوشها است که به محض روبه رو شدن با این مسئله برای معاینه ی کودک به یک متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید. در صورتی که تصور کنیم اوتیت میانی سبب اختلالی در شنوایی، زبان یا گفتار فرزندمان شده است، باید چه کار کنیم؟

دکتر یعقوبلو در پاسخ به این سوال می گوید: شما به عنوان والدین، بهترین فردی هستید که متوجه شنوایی ضعیف او می شوید. به گفته ی انجمن پزشکان اطفال آمریکا: «هر کودکی که والدینش در مورد توانایی شنیدن او ابراز نگرانی می کنند، باید بدون هیچ گونه تاخیری برای ارزیابی به شنوایی شناسی رفتاری ارجاع داده شود.» وقتی خانوادهای که کودک آنها دچار کم شنوایی شده به یک متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه می کند در ابتدای کار اغلب درمان دارویی لحاظ می شود اما اگر این درمان پاسخ ندهد و کودک بیمار همچنان دچار کم شنوایی باشد در مرحلهی بعد نوبت به عمل جراحی می رسد. او می گوید: عفونت های گوش نیاز به توجه فوری به ویژه از سوی پزشک متخصص کودکان با گوش و حلق و بینی دارد. اگر کودک شما دچار عفونت یا ترشح مایع مزمنی در گوش می شود، با دو متخصص دیگر نیز باید مشورت کنید: شنوایی شناس و آسیب شناس گفتار و زبان، شنوایی شناس شدت هر گونه ضایعه ی شنوایی راحتی در کودکان خیلی کوچک با کودکان مشکل دار ارزیابی می کند و تشخیص می دهد که آیا ضایعه ای در گوش میانی کودک وجود دارد یا خیر. از آن طرف آسیب شناس گفتار و زبان مهارت های ویژه ی زبانی و گفتاری کودک را تشخیص می دهد و در صورت نیاز برنامه های اصلاحی ضروری را پیشنهاد می کند.

افت شنوایی مادرزادی یاحسی عصبی

دکتر یعقوبلو می گوید: اصطلاح «کم شنوایی مادرزادی» به آن دسته از کم شنوایان گفته می شود که به هنگام تولد به این عارضه مبتلا هستند و اساسا شامل کم شنوایی های ارثی یا کم شنوایی هایی می شود که ناشی از دیگر عوامل پیش از تولد یا هنگام تولد هستند. اکثرا این نوع کم شنوایی ها تا سن یک تا دوسالگی تشخیص داده می شود و در مواردی که به درجه ی ناشنوایی رسیده باشد محتاج کاشت حلزون است. کم شنوایی های ژنتیکی ممکن است اتوزوم غالب، اتوزوم مغلوب یا وابسته به جنس باشند. در کم شنوایی های اتوزوم غالب، یکی از والدین که حامل ژن کم شنوایی و خود- کم شنواست، آن را به کودک خود منتقل می کند. در این موارد حداقل ۵۰ درصد احتمال دارد که کودک نیز کم شنوا شود. این احتمال زمانی بیشتر می شود که هر دو والد دارای ژن غالب (کم شنوا) باشند یا پدر بزرگ و مادر بزرگ یکی از والدین، کم شنوایی ژنتیکی داشته باشد. از آنجا که معمولا حداقل یکی از والدین کم شنواست، انتظار میرود فرزند نیز دچار کم شنوایی باشد. در کم شنوایی های اتوزوم مغلوب هر دو والد که نوعا دارای شنوایی هنجارند، حامل ژن مغلوب هستند. در این موارد احتمال کم شنوا شدن کودک، ۲۵ درصد است. از آن جا که هر دو والد شنوایی هنجار دارند و هیچ یک از اعضای خانواده کم شنوا نیستند، هیچ انتظاری نمی رود که کودک کم شنوایی داشته باشد. تقریبا ۸۰ درصد از کم شنوایی های ارثی، اتوزوم مغلوب اند. در کم شنوایی های وابسته به جنس، مادر، حامل ژن مغلوب کم شنوایی بر روی کروموزوم جنسی است و آن را با احتمال ۵۰٪ به پسران خود منتقل می کند. این نوع کم شنوایی نادر است و تنها در دو درصد از کم شنواییهای ارثی وجود دارد. البته به این نکته نیز می توان اشاره کرد که کم شنوایی یکی از علائم مشخصه ی برخی از انواع سندرمهای ژنتیکی سندرم داون (وجود ناهنجاری در یکی از ژن ها)، سندرم أشر( اتوزوم مغلوب)، سندرم تریچر کولنيز (اتوزوم غالب)، سندرم الكل نوزادی ناهنجاری ژنتیکی)، سندرم کروزون اتوزوم غالب) و سندرم آلپورت (وابسته به جنس) است اما علت های دیگری نیز در کم شنوایی های مادرزادی وجود دارد که ارثی نیستند و می توانند به علل مختلفی مثل بیماری ها، عفونتها و شرایط خاص پیش از تولد، هنگام تولد یا به فاصله ی اندکی پس از آن ایجاد شوند. این شرایط منجر به کم شنوایی های حسی عصبی ملایم تا عمیق خواهند شد، عفونت های داخل رحمی شامل سرخجه سیتومگالوویروس، ویروس هرپس، مشکلات مربوط به عامل RH خون، نارس بودن، دیابت مادرزاد، توکسمی در طول بارداری، فقدان اکسیژن (آنوکسی)، سیفلیس، بدشکلی های ساختارهای گوش.

کم شنوایی اکتسابی

برخی از متخصصان گوش و حلق و بینی معتقد هستند که یک نوع کم شنوایی دیگر به نام کم شنوایی اکتسابی نیز وجود دارد. به عقیده ی این متخصصان کم شنواییهایی هست که پس از تولد در هر زمانی در طول زندگی فرد ممکن است ایجاد شوند و علت آن بیماری ها، صدمات و شرایط خاص اند. يعقوبلو دربارهی کم شنوایی اکتسابی می گوید: این نوع کم شنوایی زمانی است که کودک هم کم شنوایی حسی عصبی و هم کم شنوایی انتقالی دارد. به عنوان مثال کودکانی که کم شنوایی حسی عصبی دارند ممکن است دچار کم شنوایی انتقالی نیز باشند که همان اوتیت میانی حاد ترشحی است. در این صورت کم شنوایی آنها از نوع کم شنوایی آمیخته به شمار می آید. این پزشک متخصص می گوید: عفونتهای گوش یاهمان اوتیت میانی داروهای اتوتوکسیک (صدمه به سامانه ی شنیداری) مننژیت، سرخک افسفالیت، آبله مرغان، آنفلوانزا، سرخجه، ضربه به سر و قرار گرفتن در معرض اصوات بلند مواردی است که می تواند به کم شنوایی آمیخته منجر شود.

غربالگری را فراموش نکنید

به گفته ی پزشکان متخصص گوش و حلق و بینی اولین فرصت جهت ارزیابی شنوائی کودک در بیمارستان اندکی پس از تولد است، در صورتی که نتایج شنوایی سنجی، کاهش شنوائی را نشان دهد در اسرع وقت ارزیابی های بیشتری را (ترجیحا در عرض سه تا شش ماه اول زندگی) انجام دهید. اهمیت تشخیص زودرس ناشنوایی و کم شنوایی کودکان به لحاظ درمانی و بازتوانی به موقع و پیشگیری از ناتوانی های آنان ثابت شده است. اما غربالگری شنوایی چگونه انجام می شود؟ دو آزمون جهت غربالگری کاهش شنوائی نوزادان و شیرخواران انجام می شود که شامل OAE و ABR است.

OAE شامل قرار دادن یک گوشی اسفنجی در مجرای گوش است که پاسخ مناسب گوش را به صدا اندازه گیری می کند. در بچه های باشتوانی طبیعی، یک «کوی» قابل اندازه گیری هنگامی که صدا از گوشی صادر می شود، باید تولید شود. اگر اکو ثبت نشود، می تواند نشانه ی کاهش شنوائی باشد. اما ABR یک تست پیچده تر است. گوشی ها روی گوش قرار داده میشوند و الکترودها روی سر و گوش قرار می گیرند. صدا از طریق گوشی ها صادر می شود و در عین حال نحوه ی پاسخ مغز کودک شما را به صدا اندازه می گیرند. اگر هریک از تست های فوق یک کاهش شنوائی بالقوه را تشخیص دهد ارزیابی و پیگیری توسط متخصص گوش و حلق و بینی توصیه می شود.

منبع : مجله تندرستی