مراسم پولکه گردانی

راهنمای شرکت در مراسم پولکه گردانی

رسم کهن

یکی از شورانگیز ترین و منحصر به فردترین آیین های محرم، «پولکه گردانی» در روستای شیشوان » است؛ روستایی از توابع مراغه که غروب روز تاسوعا در میدان اصلی روستا برگزار می شود و مردم روستا پولکه با گلوله های آتشینی را می گردانند. این مراسم به نوعی رجز خوانی برای دشمنان امام حسین و اعلام حمایت نمادین از او در شبی است که گفته می شود، بسیاری از سپاهیان امام، شبانه لشکر او را ترک کردند.

نکته

حتمابه مسجدجامع عجب شیر که به مسجد شيرلوهم معروف است سر بزنید؛ مسجدی صفوی با ستونها و سقف چوبی که با آیاتی از قرآن منقوش شده اند

چه می بینیم؟ میدانگاه عزا

پولکه گردانی سال های سال است که در این روستا برگزار می شود. مردم روستا پارچه های نخی و بدون استفاده را با سیم به دور هم سفت می کنند و به یک زنجیر می بندند تا پولکه درست شود. در شب تاسوعاء این گلوله را به نفت آغشته می کنند و آتش زده و می گردانند. مردم شیشوان معتقدند که هر سال حدود چهار، پنج هزار نفر برای شرکت در مراسم پولکه گردانی در روز تاسوعا به این روستا می آیند.

Ø     آغاز بانوجوانان مراسم از بعدازظهر شروع می شود و دسته های هشت محله روستا، به جز محله خرمنگاه به سمت میدان اصلی روستا راهی می شوند. تقریبا حوالی غروب دسته ها به مسجد اصلی روستا می رسند. نوجوانان که معمولا پولکه های کوچکتری دارند، آغازگر مراسم هستند.

Ø     بخش اصلی: بعد از آن که نوجوانان میدان اصلی را ترک کردند، کم کم مردان قوی هیکل با پولکه های بزرگ تر از راه می رسند. پیش از آن ها مشعل بزرگی را سینه زنان محله «خرمنگاه» که حامیان مشعل امام حسین محسوب می شوند، به میدان می آورند، مشعلی بزرگ بر پایه های چوبی که چند نفر مراقبند تعادل آنحفظ شود و تا آخر مراسم هم روشن بماند.

شاخسی، واخسی – بخش انتهایی مراسم ، وقتی شروع می شود که پولکه ها کم کم خاموش می شود. عزاداران محلات مختلف باچوب یا شمشیرهای قدیمی که در خانه دارند، وسط میدان جمع می شوند. جمعیت چند دسته شده، چوب ها را در دست راست می گیرند و دست چپ را روی کمر کنار دستی می گذارند. چوب ها را همراه با هم و منظم در هوا تکان می دهند و با صدای بلند عبارت «شاخسی، واخسی» را به معنی «شاه حسین، وای حسین » تکرار می کنند.

آذربایجان شرقی/ عجب شیر/شیشوان/ پولکه گردانی

چطور برسیم؟

از تهران و مرکز ایران: در آزادراه تهران – زنجان، پیش از رسیدن به هشترود» وارد زیرگذر مراغه شوید و به سمت غرب بروید. از این خروجی تا مراغه حدود ۸۵ کیلومترراه دارید، از مراغه تا «عجب شیره هم حدود ۴۴ کیلومتر باید رانندگی کنید. اگر هم خودروی شخصی ندارید، بهترین راه رسیدن به این شهرقطار است. هر روز چند قطار در ساعت های مختلف به سمت مراغه و تبریز حرکت می کنند اگر قطارهای مراغه را انتخاب کنید، باید تا عجب شیر یا خود شیشوان تاکسی بگیرید.

از تبریز: باید وارد جاده ۱۰۰ کیلومتری تبریزتا عجب شیر شوید و پس از گذر از شهرهای «ابليخچی» و «آذرشهر» به مقصد برسید. در تبریز می توانید سوار اتوبوس ها با سواری های تبریز – مراغه شوید و در عجب شیر از خودرو پیاده شوید.

آتش مهر

نویسنده: طاهره حیدیری / عکس: امیر قادری