زباله های ارزشمند

کلاب تندرستی

چند سالی است که شهرداری تهران با نصب بنر و بیلبوردهایی در سطح شهر به دنبال اصلاح فرهنگ نهادینه کردن طرح تفکیک پسماندهای خشک و تر در مبدا و بیان اهمیت بازیافت پسماندهای خشک ارزشمند – مثل کاغذ در میان شهروندان است و اغلب مردم با شعار «کاغذ زباله نیست » مردم مانوس اند. اما متاسفانه و به رغم این آشنایی، میزان بازیافت پسماندهای کاغذ و مقوا در این کلان شهر همچنان محدود است و شاید پایین بودن سطح آگاهی عمومی و اجتماعی را درباره ی تاثیرات مخرب بی توجهی به محیط زیست بتوان مهم ترین عامل وضعیت نامطلوب تفکیک و بازیافت این دسته از پسماندها در پایتخت عنوان کرد.

کاغذ و مقوای مستعمل یکی از انواع با ارزش پسماندهای خشک به شمار می روند. تاکید بر تفکیک پسماندها در مبدا به ویژه جداسازی دفاتر، کتاب ها و کاغذهای مستعمل به دلیل حفظ سرمایه های کلان کشور است. از آن جا که استفاده از کاغذ باطله میزان انرژی مصرفی را برای تولید یک تن کاغذ، به میزان یک چهارم کاهش می دهد می توان با  بازیافت و استفاده ی مجدد از این منابع به عنوان مواد اولیه ی محصولات کاغذی، از اتلاف منابع طبیعی، واردات کاغذ، هزینه های دفع (پسماند سوزی و دفن) جلوگیری کرد.

 از حدود ۵ / ۳ میلیون تن پسماند تولید شده در سراسر دنیا سهم ما رقمی است نزدیک به ۴۰ هزار تن در روز براساس نتایج آخرین بررسی فیزیکی پسماندهای شهری تهران در سال ۱۳۸۷ به طور متوسط حدود

۸۸/ ۴ درصد از این پسماندها را کاغذ و ۴۸/ ۴درصد آن را مقوا تشکیل می دهد. به عبارتی بهتر، کاغذ و مقوا سهمی ۹۴ درصدی (۶۵تن) را از پسماندهای مراکز دفن پایتخت دارا هستند، متاسفانه میزان بازیافت این دسته از پسماندها نه تنها در تهران بلکه در کل کشور فق دو درصد است که بسیار ناچیز است. در مقابل، در کشورهای توسعه یافته – مثل سوئیس – متوسط جهانی و اروپا به ترتیب ۶ / ۸۷، ۶ / ۶۶، ۵۰درصد کاغذ و مقوای مصرفی مورد بازیافت قرار می گیرد.

 اگر پسماندهای خشک و تر را در مبدا تفکیک کنیم و با رعایت دقت مانع از اختلاط پسماندهای کاغذ و مقوا با باقی مانده های مواد غذایی شویم، به بازیافت این محصولات ارزشمند و گسترش این فرهنگ مطلوب در جامعه کمک شایانی خواهیم کرد. به طوری که تنها با بازیافت یک چهارم کاغذ و مقوای دور ریز می توان سالانه ۱۰۰ هزار تن کاغذ بازیافتی تولید کرد. این میزان به مفهوم تداوم حیات یک میلیون و ۷۰۰هزار اصله درخت در سال است.

به خاطر داشته باشید که هر یک از ما می توانیم با مصرف کمتر کاغذ به روش های مختلف مثل استفاده از کتاب های الکترونیک و نسخه های دیجیتال متون، جایگیزینی سامانه ی اتوماسیون در مراکز اداری، آموزشی و تجاری به جای سیستم کاغذی، امانت دادن روزنامه، مجله و کتاب به دیگران و پرهیز از دریافت رسیدهای کاغذی از دستگاه های خودپرداز از قطع درختان بیشتر جلوگیری کنیم و گامی موثر در مسیر حفظ جنگل ها برداریم.

 به دنبال افزایش جمعیت کشور و رشد مصرف فراورده های کاغذی طبعا میزان تقاضا برای انواع این محصولات افزایش خواهد یافت. در این میان از دانش آموزان و دانشجویان می توان به عنوان یک قشر تاثیر گذار در مدیریت پسماندهای کاغذی نام برد. خوشبختانه چند سالی است که با همراهی کودکان، نوجوانان و جوانان و به همت متولیان فرهنگی و زحمات آموزشگران سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران، رقم بازیافت کاغذ در پایتخت با افزایش همراه است. گسترش فرهنگ استفاده از کاغذهای یکرو نوشته شده برای چرکنویس با چک پرینت، تهیه ی دفترچهی یادداشت از کاغذهای سفید ته ماندهی دفتر، جزوه یا سررسید و اهدای کتاب ها و جزوات خوانده شده به دوستان با کتابخانه های عمومی از جمله مهم ترین اقداماتی است که در این راستا صورت گرفته است.

 علاوه بر موارد یاد شده، بازیافت پسماندهای کاغذ و مقوا از دیگر راهکارهای مدیریت این دسته از پسماندها محسوب می شود. در حال حاضر اغلب کاخانجات بازیافت در کشور در واقع کاغذ تولید نمی کنند، بلکه از کاغذهای باطله، مقوا تولید میشود. در صورتی که در سایر کشورها استفاده از کاغذهای بازیافتی برای مطبوعات یکی از مهم ترین موارد کاربرد این محصولات به شمار می رود.

به رغم فواید فراوان بازیافت کاغذ اما این صنعت همواره در ایران با مشکلات و موانعی روبه رو بوده که از این جمله می توان به کیفیت پایین کاغذ تولیدی، ناخالصی های فلزی و غیر بهداشتی موجود در بافت مقوا و ناصاف بودن سطح آن به دلیل پرس نادرست در مقایسه با نمونه ی خارجی استاندارد نبودن فناوری ها و تجهیزات، ضدعفونی نشدن و تصفیهی خمیر اولیه ی تولید محصولات بهداشتی مثل دستمال کاغذی، جعبه های شیرینی و مواد غذایی اشاره کرد. اما امیدواریم این صنعت با افزایش آگاهی شهروندی روزبه روز پیشرفت کرده و بیشتر از گذشته قدر سرمایه های ملی خود را بدانیم.

 از دیگر موارد قابل توجه در مدیریت پسماند های کاغذ و مقوا، کم حجم سازی آنهاست. به این ترتیب که می توانیم گوشه های جعبه ها و پاکتها مقوایی را باز کنیم و به صورت مسطح روی یکدیگر قرار دهیم تا کمترین فضا اشغال شود. در نهایت نیز پس از دسته بندی می توان آنها را به خودروهای وانت ملودی، ویژهی جمع آوری پسماندهای خشک یا غرفه های بازیافت مستقر در سطح شهر تحویل داد.

نویسنده : شهرام فیروزی / منبع : مجله تندرستی