استفتائات مقام معظم رهبری در حوزه ی ربا

سوال:

راننده ای قصد دارد کامیونی بخرد و برای این کار پول موردنیاز را از شخص دیگری گرفته تا به عنوان وکیل وی، آن را برای او خریداری کند، سپس صاحب پول آن را به طور قسطی به راننده بفروشد، این معامله چه حکمی دارد؟

جواب:

در صورتی که راننده، این معامله را به عنوان وکیل از طرف صاحب مال انجام دهد و سپس او هم آن را به خود راننده به طور قسطی بفروشد، اگر قصد آتان حیله برای فرار از ربا نباشد و در هر دو معامله قصد جدی خرید و فروش داشته باشند، اشکال ندارد.

سوال:

ربای قرضی چیست؟ آیا درصدی که سپرده گذاران به عنوان سود از بانک ها دریافت می کنند. ربا محسوب می شود؟

جواب:

ربای قرضی آن مقدار اضافه بر مبلغ قرض است که قرض گیرنده به خاطر فرضی که می گیرد به قرض دهنده می دهد و اما سود حاصل از کار کرد پولی که به عنوان سپرده به بانک داده شده تا به وکالت از طرف صاحب آن در یکی از عقود صحیح شرعی به کار گرفته شود. ربا نیست و اشکال ندارد.

سوال:

ملاک معامله ربوی چیست؟ آیا این سخن که ریا غفط در قرض محقق میشود نه در موارد دیگر، صحیح است؟

جواب:

ربا در معامله هم محقق می شود همان گونه که در قرضی ممکن است تحقق پیدا کند و ربای در معامله عبارت است از فروش کالایی که مکیل و موزون باشد در برابر کالای همجنس آن به مقدار زیادتر.

سوال:

چنانچه خوردن مردار در هنگام اضطرار برای کسی که از شدت گرسنگی در خطر مرگ است و غیر از مردار چیزی برای خوردن و حفظ جان خود ندارد. شرعا جایز است، آیا خوردن را نیز بر اثر اضطرار برای کسی که توان کار ندارد ولی سرمایه کمی دارد و ناچار است آن را در معامله ریوی به کار بگیرد تا با س ود حاصل از آن زندگی کند. جایز است؟

جواب:

ربا حرام است و قیاس آن به خوردن مردار در حال اضطرار قياس مع الفارق است زیرا مضطربه خوردن مردار فعلأ چیزی جز آن در اختیار ندارد تا جان خود را با آن حفظ کند. ولی ش خصی که توان کار ندارد می تواند سرمایه ی خود را تحت عنوان یکی از عقود اسلامی مثل مضاربه به کا بیندازد.

سوال:

گاهی تمبرهای پستی در معاملات تجاری به قیمتی بیش از نرخ تعیین شده فروخته می شوند، مثلا تمبری که بیست ریال قیمت گذاری شده، به قیمت بیست و پنج ریال به فروش می رسد. آیا این معامله صحیح است؟

جواب:

اشکال ندارد و این قبیل زیادی رپا محسوب نمی شود زیرا معامله روی آن است که دو جنس که مکمل و موزون هستند با یکدیگر معاوضه شوند و یکی از دیگری بیشتر باشد که این نوع معامله، باطل است.

سوال:

آیا حرمت ربا برای همه ی اشخاص حقیقی و حقوقی به طور یکسان ثابت است یا آن که بعضی از موارد خاص، استثنا هستند؟

جواب:

ربا به صورت کلی حرام است غیر از ربای بین پدر و فرزند و زن و ش وهر و همچنین ربایی که مسلمان از کافر غیر ذمی می گیرد.

سوال:

اگر در معامله ای خریدوفروش با مبلغ معینی صورت گیرد و دو طرف توافق کنند که در ص ورت پرداخت ثمن معامله به صورت چک مدت دار، خریدار مبلغی را علاوه بر قیمت تعیین شده به فروشنده بپردازد. آیا این کار برای اتان جایز است؟

جواب:

در صورتی که معامله با قیمت معین و مشخص انجام شود و مبلغ بیشتر به خاطر تأخیر در پرداخت مبلغ اصلی باشد. این همان ربایی است که شرعا حرام می باشد و به مجرد توافق آنان بر پرداخت مقدار اضافی، آن پول حلال نمی شود.

سوال:

اگر شخصی نیاز به مبلغی پول داشته باشد و کسی را پیدا نکند که به او قرض الحسنه بدهد. آیا جایز است برای دستیابی به آن مبلغ به این طريق عمل نماید که کالایی را به صورت نسیه به بیش از نرخ حقیقی آن بخرد و سپس آن را در همان مجلس به قیمت کمتری به فروشنده بفروشد، مثلا یک کیلوگرم زعفران را به مبلغ مشخصی به طور نسبه برای مدت یک سال بخرد و در همان مجلس آن را به صورت نقد به شخص فروشنده به مبلغ دوسوم قیمت خرید بفروشد؟

جواب:

چنین معامله ای که در واقع نوعی حیله برای فرار از ربای قرضی است، شرعا حرام و باطل است.

سوال:

اینجانب به منظور به دست آوردن سود و فرار از ربا معامله زیر را انجام داده ام:

خانه ای را به مبلغ پانصد هزار تومان خریدم در حالی که بیش از این مبلغ ارزش داشت، در ضمن عقد شرط کردیم که فروشنده تا پنج ماه حق فسخ معامله را داشته باشد به شرط این که در صورت فسخ معامله مبلغ دریافتی (پول خانه را برگرداند، بعد از اتمام معامله، همان خانه را به فروشنده به مبلغ ماهیانه پانزده هزار تومان اجاره دادم و اکنون بعد از گذشت چهار ماه از معامله از فتوای امام خمینی (ره) مطلع شده ام که حیله برای فرار از ربا را جایز نمی دانند، این مسئله به نظر حضرت عالی چه حکمی دارد؟

جواب:

اگر این معامله با قصد جدی صورت نگرفته بلکه صوری و ظاهری بوده و به این منظور انجام شده که فروشنده وامی را دریافت کند و خریدار سودی ببرد، چنین معامله ای حیله برای فرار از ربای قرضی است که شرعا حرام و باطل می باشد. در این قبیل معاملات خریدار فقط حق دارد اصل مبلغی را که به عنوان قیمت خانه به فروشنده داده است، پس بگیرد.

سوال:

ضمیمه کردن چیزی به مال به قصد فرار از ربا چه حکمی دارد؟

جواب:

این کار در جواز قرض ربوی اثری ندارد و با ضمیمه کردن چیزی به آن حلال نمی شود.

سوال:

آیا حقوق بازنشستگی که کارمند در طول مدت زمانی که مشغول کار است و مقداری از حقوق ماهیانه اش را برای پیری در صندوق بازنشستگی می گذارد و بعد از بازنشستگی همان را به اضافه مبلغی که از طرف دولت به آن افزوده می شود دریافت می کند، اشکال دارد یا خیر؟

جواب:

گرفتن حقوق بازنشستگی اشکال ندارد و مبلغی که دولت علاوه بر مقدار کسر ش ده از حقوق ماهیانه فرد بازنشسته به او می پردازد، سود حقوق های او نیست و ربا محسوب نمی شود.

منبع : مجله اقتصاد

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *