مسجد تاریخی تاریخانه

راهنمای گردش در مسجد تاریخی تاریخانه

میراث

«تاریخانه» یکی از قدیمی ترین مساجد ایران و البته قدیمی ترین مسجد مناره‎دار ایران است؛ مسجدی با تزئینات ساده آجری. بنابر اسناد معماری، پی ساختمان مسجد مربوط به دوره ساسانی بوده که همزمان با دوره نخستین خلفای عباسی و در قرون دوم هجری بنای مسجد شروع و تکمیل شد. قطعاً همچون دیگر آثار مهم مردمی، در طول قرون مختلف آثاری به بنا یا تزئینات آن اضافه شده است؛ مانند مناره تقریباً ۲۶ متری مسجد که در دوره های غزنوی و سلجوقی دوباره ساخته شد.

چه می بینیم؟          ساده و باشکوه

ساختمان مسجد: پی و بنای اولیه ساختمان مسجد تاریخانه قدمت اشکانی و ساسانی دارد. پلان مسجد یک حیاط مربع شکل دارد و وقتی داخل مسجد شوید، صحن مرکزی آن را می‎بینید؛ یک صحن بزرگ تقریباً چهارگوش که گرداگردش رواق هایی با طاقهای ضربی دارد. برای نگهداری طاقها، ستونهای عظیم آجری ساخته شده که توسط قوس هایی به یکدیگر و به دیوار وصل شده اند. آثار به جای مانده از ستونهای یک کاخ ساسانی در منطقه «تپه حصار» دامغان شباهت زیادی با ستون های مسجد تاریخانه دارد. «آندره گدار» باستان شناس فرانسوی که تحقیقات مفصلی درباره معماری مسجد تاریخانه انجام داده است، معماری آن را صددرصد ساسانی می داند. او معتقد است، تمام اشکال معماری مسجد تاریخانه؛ ایرانی خالص است و حتی مصالح به کار رفته در آن، همان مواردی است که در معماری ساسانی به کار رفته یعنی آجر، خشت، گچ و چوب.

مناره: از زیبایی های این مسجد می توان به مناره بلند ۲۶ متری آن اشاره کرد که برای رفتن به بالای آن باید ۸۶ پله پیمود. گفته می شود، مناره اولیه مسجد در داخل مسجد قرار داشته که به مرور تخریب شده؛ مناره ای که در ساخت آن از خشت استفاده شده بود و پلان آن باتوجه به نقشه «آندره گدار»، مربع شکل بوده. مناره امروزی مسجد تاریخانه در کناره مسجد ساخته شده است و آن طور که کتیبه مناره می گوید، مثل برخی دیگر از ابنیه استان سمنان در سال ۴۲۰ هجری به دستور «ابوحرب بختیاربن محمد» حاکم ایالت «قومس» در دوران غزنویان ساخته شده است. در ودران غزنویان ساخته شده است. محیط مناره در پایین ۱۳ متر است و همین طور که مناره بالا می رود، باریک تر شده است و در بالا به ۶/۸ متر می رسد.

نکته: گفته می شود نام مسجد از دو واژه «تاری» و «خانه» تشکیل شده است. تاری در زبان ترکی به معنای «خدا» است و نام مسجد «خدای خانه» یا «خانه خدا» معنا می دهد.

میدان امام خمینی (ره)

چطور برسیم؟

مسجد تاریخانه در جنوب شرقی شهر دامغان قرار دارد. از هر ورودی که وارد این شهر شوید، باید پس از گذر از میدان امام خمینی (ره) به سمت خیابان شهید مطهری یا همان خیابان ایستگاه بپیچید. تقریباً از همه جای شهر دامغان هم می توانید برای خیابان تاکسی بگیرید. پیش از آنکه به مسجد برسید، مناره هایش را از دور خواهید دید.

خدایخانه دامغان

نویسنده: خدیجه صادقی زاده / عکس: سهراب سردشتی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *