راهنمای بازدید از مسجد جامع اصفهان

میراث

گشت و گذار در مسجد جامع اصفهان حوصله و وقت فراوان می خواهد؛ موزه ای از هنر معماری سلسله های مختلف تاریخ ایران که هر چشمی تاب زیباییشان را نمی آورد. از شبستان یک هزار ساله سلجوقی، مسجد چهار ایوانی و شبستان های بی نظیرش که بگذریم؛ گنج ی حساب مسجد جامع، محراب 700 ساله اولجایتوست که هوش از سر هر بیننده ای می برد. برای دیدار از این مجموعه شاهکار معماری به اصفهان بروید و از لذت زیبایی بی بدیلش سرشار شوید.

چه می بینیم؟ پیر دوران دیده

ورودی مسجد: قدیمی ترین و زیباترین سردر مسجد با کتیبه ای متعلق به 900 سال پیش در قسمت شمال شرقی بنا قرار دارد. برای گذر از این ورودی باید خم شوید و از زیر زنجیر در بگذرید. می گویند این زنجیر در بگذرید. می گویند این زنجیر نشان اتصال عالم بالاست به زمین، بعضی هم آن را سدی می دانند که مانع ورود اسب سواران با اسب به مسجد می شده. امروز مسجد جامع هشت در ورودی دارد که غیر از دوتا، بقیه مسدودند.

شبستان ها: از دالان ورودی به شبستان ها می رسید، ستون مدور دست راست رادیلمیان ساخته اند اما شبستان سلجوقی در جنوب مسجد، نشسته است. می گویند در زیر گنبد، ستون آتشکده ای پیدا شده از دوران ساسانیان.

صفه صاحب: پشت به پشت گنبد نظام الملک، ایوانی قرار دارد که نام آن را به نام «صاحب ابن عباد»، «صاحب» می نامند. او در همین مسجد درس می داده و در ایام وزارتش تلاش بسیاری برای گسترش اصفهان کرده است. شاید سکوی روی حوض وسط حیاط مسجد، نظرتان را جلب کند. بعضی می گویند زمانی که حیاط مملو از شاگردان صاحب بن عباد میشده و صدایش به آنها نمی رسیده، یکی از شاگردان بر بالای آن می رفته و کلمات او را تکرار می کرده است؛ برخی هم این سکو را مکانی برای تمرین حج مسافران مکه پیش از سفر به خانه خدا می دانند.

صفه شاگرد و استاد: می گویند صفه استاد و شاگرد در غرب و شرق مسجد، تحفه چشم و هم چشمی است. استاد که از ساختن صفه اش فارغ شد، شاگرد، بی معطلی صفه ای هم قد و قواره اولی ساخت.

محراب اولجایتو: از در صفه استاد که بگذرید، بلندآوازه ترین اثر این مسجد در انتظار شماست؛ محراب اولجایتو که شاهکار بی بدیل گچ کاری است. گردش کلمات و ساقه گیاهان کنده کاری شده بر محراب چشم تماشاگران را از این لطافت بی حساب، سیراب می کند.

بیت الشتاء: معمار ایلخانی این شبستان زمستانی را با سقفی کوتاه ساخته تا در سرمای زمستان جای گرمی برای نمازگزاران باشد. روشنی این شبستان با تخته سنگ های مرمری که بر تاج هر قوس نصب شده اند، تأمین می شده است.

نکته: امروز مساجد همسن مسجد جامع اصفهان، همگی موزه شده اند اما این مسجد پس از حدود هزار سال همچنان تکاپویش را حفظ کرده است و هنوز پذیرای مؤمنان نمازگزار است.

مسجد جامع

چطور برسیم؟

مسیری که برای رسیدن به این شاهکار معماری و مسجد تماشایی اصفهان به شما پیشنهاد می کنیم از «میدان انقلاب» اصفهان شروع می‎شود؛ از این میدان وارد خیابان «چهارباغ» شوید، مسیرتان را ادامه دهید تا به «چهارباغ پایین» برسید. از «چهارراه تختی» وارد «خیابان عبدالرزاق» شده تا به میدان «امام علی(ع)» برسید. سرانجام خیابان مجلسی را که به سمت شمال بروید، به ورودی 200 ساله مسجد جامع می رسید.

شکوه جامع

نویسنده: نسیبه فضل اللهی / عکس: سهراب سردشتی