برنامه فصلی برای دستگاه گوارش

کلاب تندرستی

بیماری های گوارشی به چند دسته تقسیم می شوند بیماری هایی که علل عفونی دارند می توانند فصلی باشند که بیشتر در نوروز و بهار روی می دهد که علت آنها عدم رعایت بهداشت آب و غذا است و نشستن دست و خوردن آب و غذای آلوده و مسافرت به مناطق شلوغ که در نوروز و بهار شایع تر است، همچنین رشد میکروب ها در نوروز و بهار شایع است، مگس ها که ناقل بیماری های عفونی هستند در نوروز و بهار رشد بیشتری دارند و این امر می تواند تسریع شود.

علل بیماری های شایع گوارشی در ایران

به دو دسته بیماری عفونی و غیر عفونی تقسیم می شوند بیماریهای عفونی که گاستروانتریتها یا همان اسهال ها و اسهال های خونی هستند. معمولا علت اسهال ها در کودکان به طور شایع ویروس ها و میکروب ها و انگل ها هستند. باید در نظر داشت که علل غیر عفونی شاید شایع تر باشند مثلا شیوع آلرژی های غذایی بخصوص در کودکان مانند آلرژی و حساسیت به گندم که بیماری سلیاک است، عدم تحمل غذاهای دیگر مانند حساسیت به لاکتوز شیر که باعث بروز اسهال و دل پیچه و نفخ شود. دل دردهای مزمن شکمی در کودکان بسیار شایع است که دلیل آن می تواند استرس و همچنین خوردن شیر و يبوست می تواند باشد. یبوست و سندروم روده تحریک پذیر که می تواند با حملات دل درد و اسهال و یبوست همراه باشد. سندروم بلع هوا و ایجاد نفخ که همیشه شکم نفخ دارد و دل پیچه دارند. میگرن شکمی که می تواند با سردرد همراه باشد یا نباشد و بصورت دردها و یا استفراغ های حمله ای یا دوره ای می تواند بروز کند. ریفلاکس معده به مری و ترش کردن یادیسوفزی، و همچنین بیماریهای التهابی روده مانند کولیت اولسرو و بیماری کرون از بیماری های غیر عفونی هستند که از شیوع نسبی در کشور ما برخوردار است.

بهداشت گوارشی

یکسری بیماری ها اصولا بدلیل استرس و فشار ایجاد میشود. دردهای مزمن شکمی در بچه ها، سندروم روده تحریک پذیر، بیماریهای التهابی روده، ریفلاکس می توانند به دلیل استرس، مصرف سیگار، فست فود، جامپ فود، یا مواردی مانند پفک و چیپس و کنسروهایی که دارای مواد افزودنی هستند، موادی که دارای اسانس هستند مانند نوشابه های رنگی و آبمیوه های صنعتی و بازاری، می توانند باعث ایجاد آلرژی و حساسیت و عدم تحمل شوند. سیگار و دخانیات، قهوه و چاقی فرد، همچنین دیر شام خوردن از جمله دلایل ریفلاکس هستند. سبک زندگی افراد چون شب دیر می آیند و مجبورند شام را با عجله بخورند و سریع دراز بکشند که خود همین پوزیشن دراز کشیدن بلافاصله پس از غذا می تواند منجر به بروز علائم ریفلاکس و بیماری های گوارشی شود. این موارد نشان دهنده اهمیت نوع وسبک زندگی ما و اثرات مخرب آن بر سلامتی و بهداشت گوارشی انسان است.

غذای خوب و غذای بد

غذاهای خانگی و تازه تهیه شده، سبزیجات، میوه، مصرف فیبرها وغلات، مصرف حبوباتی که تازه باشند و کپک زده و آلوده نباشند، غناها و خوراکی های مفید هستند فست فود و چیپس و پفک و نوشابه ها و مواد آلرژی زا خوراکی هایی با رنگ های مصنوعی، کنسروها موادی که حاوی نیتریتونیترات است متندترشی هاوخیارشورهای صنعتی، مصرف بی رویه آنتی بیوتیک ها، مصرف بی رویه شیرینی و مواد چربی که باعث ایجاد کبد چرب میشود؛ نبایدهای مصرفی در اطفال و بزرگسالان هستند.

بیماری های گوارشی کودکان

بیماری های خاصی در کودکی شایع تر هستند که شامل ریکارنت ابدومینال پین با درد راجعه شکمی با دل دردهای مزمن است که اکثرا عاملش استرس می تواند باشد و بعدها تا بزرگسالی می تواند ادامه پیدا کند که بیشتر در دختربچه ها دیده میشود. این مشکل منجر به غیبت از مدرسه می شود و با اختلالاتی در فعالیت های روزمره کودک چه درسی و چه غیردرسی ایجاد کند، و از لحاظ روحی و روانی باعث افسردگی و اضطراب فرد شود یبوست در کودکان بسیار شایع است و از هر چهار مریض مراجعه کننده به متخصصان گوارش کودکان، یک نفر یبوست دارد که بدلیل استفاده نکردن از فیبرهای لازم و مایعات لازم در غذاها، تعلیم تادرست توالت رفتن به کودکان است. سندروم روده تحریک پذیر که با اسهال و یبوست متناوب می تواند همراه باشد و دردهای شکمی دارند با مدفوع و دفع گاز اندکی می تواند تسکین یابد و همه نیاز به درمان دارند و گرنه میتواند رفتن به مدرسه را دچار اختلال کند و تبعات روحی و روانی برای کودک به همراه داشته باشد. ریفلاکس باحالت ترش کردن حتی در دوران شیرخوارگی هم می تواند وجود داشته باشد که میتواند فیزیولوژیک با پاتولوژیک باشد و اگر منجر به کم خونی و اختلال رشد و استفراغ و استفراغ خونی باشد دیگر قطعا فیزیولوژیک نیست و تبعات جبران ناپذیری را برای مری می تواند داشته باشد. حساسیت به مواد غذایی حتی در بچه های شیرخوار دیده می شود، بطوری که مواد آلرژن و حساسیت زا از شیر مادر باعث ایجاددل پیچه، نفخ، اسهال و اسهال خونی و استفراغ و ریفلاکس های مقاوم به درمان حتی در شیرخوارگان می شود.

ژن و محیط و رشد بیماری های گوارشی

خیلی از بیماری ها زمینه ژنتیکی دارد مانند بیماریهای سندروم روده تحریک پذیر، بیماری های التهابی روده مانند گرون و کولیت والسرور، و بیماریهای ریفلاکس و آلرژی و سلیاک، همه می تواند جنبه ژنتیکی داشته باشد. عوامل محیطی همه مانند مسائل تغذیه ای با مصرف دخانیات می تواند تاثیر زیاد داشته باشد. دقت کنید که مصرف دخانیات و سیگار لزوما نباید خود فرد مصرف کننده باشد. یک ترمی داریم بنام پسیواسموکر یعنی کودکی که والدینش سیگاری باشند حتی اگر بیرون خانه سیگار بکشند و بعد وارد خانه بشوند همین هم می تواند تبعات داشته باشد مشابه اینکه خود فرد سیگار کشیده باشد اثرات منفی روی دریچه ال ای اس یا دریچه مری به معده بگذارد و باعث شل شدن و باعث حملات ریفلاکس شود. عوامل محیطی مانند استرس زندگی ماشینی، دود و آلودگی و ترافیک، میکروب ها، آلودگی غذاها و قارچ و کپک اسانس ها، مواد نگهدارنده، سیگار و دخانیات، چربی بیش از حد، نمک بیش از حد، شیرینی بیش از حد، اجتناب از مصرف فیبر و میوه جات و سبزیجات همه می تواند تبعات جبران ناپذیری بر سلامت گوارشی انسان داشته باشد.

منبع : مجله تندرستی