درباره کنکوری که قرار است به زودی از زندگی دانش آموزان ایرانی حذف شود

کلاب جوان

اگر در سال ‌های گذشته کنکور داده باشید، قطعاً ساعت های پر استرس شب کنکور در ذهنتان حک شده اند. شبی که جزو پر رنگ ترین و پر اضطراب ترین لحظات زندگی بیشتر متولدین دهه های ۵۰ و ۶۰ و ۷۰ بوده است. البته این، تازه اول این خوان رستم بود. کنکور را که می دادیم و تمام می ‌شد تازه با یک غول دیگر به اسم مرحله انتخاب رشته/شهر، زمان اعلام نتایج و رتبه بندی کنکور سر کار داشتیم.

اگر واقع بینانه و دور از خاطره بازی های مرسوم به آن روزهای پر تنش نگاه کنیم، چقدر از ما آینده مان را مدیون آن چهار ساعت هستیم؟ واقعا کنکور ضامن خوشبختی و موفقیت شغلی آدم‌ها می‌شود؟ اصلا اگر کنکور ندهیم و برای آن تلاش نکنیم چه اتفاقی می‌ افتد؟

حالا این روزها زمزمه حذف کنکور جدی تر از همیشه به گوش می ‌رسد. در تمام این سال ‌ها این خبر جسته و گریخته شنیده می شد و بعد با اعلام مخالفت از سوی چند مسئول پرونده اش بایگانی می‌ شد. امسال اما خبرهایی جدی و قاطعانه از طرف مسئولان سازمان سنجش به گوش می ‌رسد که کنکور برای ۸۵ درصد از رشته و دانشگاه ها قرار است حذف شود و فقط ۱۵ درصد از دانشگاه ها و رشته ها به کنکور احتیاج دارند. اما قبل از خوشحال شدن، باید ببینیم با شرایطی که داریم، واقعا حذف کنکور اتفاق خوبی است یا نه؟ برای پیدا کردن جواب این سوال مهم، با تعدادی از بچه های کنکوری، معلمان دوره متوسطه، یک مشاوره تحصیلی و یک کارشناس آموزشی، گفتگو کرده ایم.

تجربه تلخ خون دماغ شدن وسط کنکور

روز کنکور خودم را به خوبی یادم است. با همه اضطرابی که داشتم، سر جلسه رفتم/ رشته دبیرستانم تجربی بود و می ‌خواستم یکی از رشته های پزشکی و پیراپزشکی قبول شوم. زمان کنکور دختری جوان کنارم نشسته بود که همان ساعت اول کنکور خون دماغ شد و به خاطر چکیدن خون روی برگه کنکور، برگه آزمون باطل شد. نمی توانید آن دختر را تصور کنید؛ فکر کن یک سال تمام تلاش کرده باشی، از همه زندگی و تفریحات زده باشی و آخر سر به خاطر یک خون دماغ شدن بی موقع، نتیجه تلاش هایت را به راحتی از دست بدهی. بدتر از آن داستان ما بود که این اتفاق را دیده بودیم و تمام تمرکزمان به هم ریخته بود و اصلا متوجه سوال ها نمی شدیم. حالا وقتی به سال کنکورم و روز کنکورم فکر می‌کنم، اول از همه آن دختر یادم می‌ آید که اصلا حتی نمی‌ دانم کجاست و بعد از آن روز چه اتفاقی برایش افتاد. یک سوال اما ذهنم را مشغول می کند، آیا واقعاً کنکور ۴ ساعتی ارزش این همه استرس را دارد؟

کنکوری ها به این حذف، مشکوک اند

به سراغ دانش ‌آموزان می‌ رویم؛ دانش‌ آموزانی که این روزها با کنکور سر و کار دارند و در حال سر و کله زدن با این مرحله دشوار زندگی اند. می خواهیم بدانیم از شنیدن خبر حذف کنکور خوشحال اند یا ناراحت؟ یکی از دانش آموزان داوطلب رشته تجربی است و آن یکی داوطلب رشته انسانی.

اولین گفتگوی ما با ساحل است؛ داوطلب رشته تجربی و دختری درسخوان. ساحل درباره حذف کنکور می گوید: «به نظرم حذف کنکور اتفاق خوبی نیست، چون تنها راه رتبه بندی دانش آموزان از بین می‌ رود، یکی در طول این ۱۲ سال واقعا درس خوانده و تلاش کرده برای این که به خواسته ‌اش برسد، یکی دیگر هم اصلا برایش مهم نبوده، قطعا این دو دانش آموز که نباید یکجا درس بخوانند، این درست است که کنکور اضطراب زیادی دارد اما به نظر من این رتبه بندی و رسیدن به هدف زندگی می ارزد. اگر کنکور حذف شود، چه انگیزه‌ ای برای رقابت کردن وجود دارد؟ به نظر من خیلی از بچه های کنکوری به خاطر تلاش نکردن و تنبلی کردن استرس زیادی برای کنکور دارند؛ اگر شما تلاش کرده باشی چرا باید از کنکور بترسی یا اضطراب بگیری از این که درس ها را فراموش کنی؟ نظر من استرس کنکور شیرین است و استرس مخربی نیست، چون باعث پیشرفت آدم ها می شود. در واقع من از حذف کنکور اصلا خوشحال نمی شوم.

دومین گفتگو را با زهرا داریم؛ داوطلب رشته انسانی. زهرا نظرش کمی متفاوت است و می­ گوید: «به نظرم زمان این اتفاق خوب است که دانشگاه های سراسری خیلی خوب یک ارزیابی درست یا یک آزمون ورودی برگزار کنند، چون در صورتی که کنکور حذف شود و این دانشگاه‌ ها هم بر اساس سوابق تحصیلی دانش ‌آموز قبول کنند، کار دشوار می‌ شود و ممکن است حق خیلی ها ضایع شود اما این را هم که کنکور باعث تک ‌بعدی شدن بچه ها می شود باید در نظر بگیریم، چون بخشی از کنکور، حفظ کردن است و بچه ها برای تمام کردن درس ها مجبورند کوتاه ترین روش ها را برای سریع تر زدن تست ها انتخاب کنند اما اگر شکل این آزمون تغییر کند و از حالت تستی به حالت تشریحی یا هر مدل دیگری تبدیل شود و باعث عمیق تر یاد گرفتن بچه ها بشود، اتفاق خیلی خوبی است.»

زهرا ادامه می‌ دهد: «از نظر من این که کنکور استرس زیادی به بچه‌ها منتقل می ‌کند، درست نیست. همین الان خیلی از بچه ها برایشان مهم نیست کجا قبول شوند اما برای باقی دانش آموزانی که استرس دارند، این اضطراب گاهی می‌ تواند باعث تلاش بیشتر آن ها شود و حتی به آن ها کمک می کند. جدا از این مسئله، اگر کنکور حذف شود قطعاً هر دانشگاه خوبی برای خودش می خواهد یک آزمون جدا برگزار کند و این باعث زیادتر شدن استرس می شود. من در کل اگر به جای کنکور راهی وجود داشته باشد تا دانش آموزان بتوانند با عدالت و بدون هیچ گونه تبعیضی مورد ارزیابی قرار بگیرند و کسانی که لایق درس خواندن در دانشگاه های خیلی خوب کشورند انتخاب شوند، موافق حذف کنکورم، وگرنه به نظرم بودنش بهتر از حذف آن است.»

لقمه کلاس های جبرانی چرب تر می شود

یک سر داستان کنکور دانش آموزان اند و سمت دیگر معلمان و مشاوران تحصیلی که سال ‌ها برای این گروه زحمت کشیده ‌اند. برای همین به سراغ چند معلم دوره متوسطه و یک مشاور تحصیلی می رویم تا نظر آن ها را هم درباره حذف کنکور بپرسیم.

خلیل الطافی که سال ها مدیر دبیرستان و چند دوره هم مراقب امتحانات نهایی بوده است، می گوید: «به نظر من حذف کنکور اتفاق خوبی نیست، چون فقط آزمون ارزیابی دانش آموزان که تقریبا می ‌توان گفت بدون دخل و تصرف در تصحیح اوراق و رتبه بندی ها برگزار می شود، همین کنکور است و این فقط آزمون برابری است که برای همه مردم وجود دارد. اگر کنکور حذف شود و نمرات دوران دبیرستان ملاک قبولی دانشگاه قرار بگیرد، دیگر هیچ عدالتی در رفتن به دانشگاه وجود ندارد، چون در تصحیح برگه ها امتحانی انسان می تواند دخالت کند و میزان دست بردن در نمره خیلی زیاد است اما حداقل در تعیین رتبه بندی کنکور این اتفاق نمی افتد.»

او در ادامه توضیح می ‌دهد: «بعد شما این را در نظر بگیرید که با بودن کنکور آموزش و یادگیری دانش آموزان از نظر کیفی، ایراد دارد حالا اگر کنکور نباشد رسما همینهایی را هم که تا الان می ‌خواندند و مجبورند یاد بگیرند، دیگر نمی خوانند. پس حذف کنکور فقط صورت مسئله پاک کردن است، باید ساختار آموزشی کشورمان تغییر کند، یکی از دلایل حذف کنکور حجم زیاد درس هاست، اگر حجم درس ها بالاست، کتاب های آموزشی را تغییر دهید، اگر حجم درس ها درست است، پس چرا این را به عنوان یکی از دلایل حذف کنکور به مردم می گویید؟ از نظر من حذف کنکور با شرایط فعلی کار درستی نیست.»

تقسیم سخت عدالت بین هزاران معدل بیستی!

ندا محمودیان، مشاوره تحصیلی معتقد است با توجه به شرایط حال حاضر، حذف کنکور فعلاً در کشور ما اتفاق نمی افتد: «برای حذف کنکور بعضی از زیرساخت ها را لازم داریم، مثل همسان ‌سازی دانشگاه ها، دانشگاه های ما از نظر علمی در یک سطح قرار ندارند، پس چطور می‌خواهیم کنکور را حذف کنیم؟ الان می ‌گویند برای ۸۵ درصد رشته دانشگاه ها کنکور را می‌ خواهند حذف کنند، عملاً تا سال گذشته هم همین طور بوده، پس اتفاق خاصی قرار نیست بیفتد، دومین مسئله این است که اگر قرار باشد کنکور حذف شود، ملاک ارزیابی دانشگاه ها نمرات دانش آموزان می شود، ما الان هزاران دانش آموز معدل ۲۰ داریم که همه آن ها هم یک طیف رشته دانشگاهی و بعضی دانشگاه مشخص را می ‌خواهند، بر چه اساسی قرار است این دانش آموزان بین این تعداد رشته محل تقسیم بشوند؟»

او در ادامه می گوید: «چاره کار ما حذف کنکور نیست، مسئله اصلی ما نوع سیستم آموزشی مان است. یکی از دلایل حذف کنکور را از بین رفتن مافیای کلاس کنکور اعلام می ‌کنند اما عملا با حذف کنکور این آموزشگاه ها سود بیشتری می کنند، چون آن وقت دانش آموزان مجبورند برای کسب نمره بهتر یا قبولی در مدارس خاص، هزینه بیشتری برای شرکت در این کلاس ‌ها کنند.»

محمودیان توضیح می ‌دهد: «همه ما می ‌دانیم که حذف کنکور تغییری ایجاد نمی کند و تازه ممکن است استرس یک ساله کنکور را به تمام طول تحصیل دانش‌آموزان منتقل کند. بگذارید راحت بگویم تا زمانی که زیرساخت ‌های آموزشی ما تغییر نکند، با حذف کنکور یا باقی ماندن آن هیچ تغییری ایجاد نمی شود، چون ما به دانش آموزانمان مهارت فکر کردن، کنترل اضطراب و تحلیل کردن یاد نمی دهیم، بلکه فقط حفظ کردن را در تمام طول تحصیل یاد می دهیم، ما از همان اول دانش آموز را با چالش امتحان مواجه می کنیم، امتحان تیزهوشان، امتحان نهایی، المپیاد، کنکور و … حالا به خاطر جلوگیری از استرس دانش آموزان تصمیم می ‌گیریم کنکور را حذف کنیم نه این که ریشه ای تر به این موضوع نگاه کنیم و بگوییم به جای این کار مهارت کنترل موقعیت اضطراب را به آن ها یاد دهیم، با توجه به همه این مسائل از نظر من کنکور حذف نمی ‌شود و اگر هم حذف شود، با مشکلات تازه و جدیدتری رو به رو می شویم.»

نویسنده : مینا قنبری / منبع : مجله جوان